تبلیغات
زیبایی های آسمان(ستاره شناسی) - کره ی سماوی

کره ی سماوی

چهارشنبه 20 آبان 1388 09:29 ب.ظ

نویسنده : admin

____________________________

کره ی سماوی

میلیاردها ستاره ی کوچک و بزرگ در پهنه ی آسمان شناورند و در جهت های مختلف در حال حرکت هستند اما سرعت حرکت ستاره ها نسبت به فاصله ی ستاره ها از یکدیگر به قدری کوچک است که اگر سالها با چشم غیر مسلح آسمان را تحت نظر بگیریم عملا هیچ اثری از دور یا نزدیک شدن ستاره ها به یکدیگر پیدا نمی کنیم . با صرف نظر از حرکات جزئی ستارگان می توانیم فرض کنیم که ستاره ها نسبت به یکدیگر ثابت اند . به همین جهت بود که گذشتگان نام ثوابت را بر ستارگان نهاده بودند . البته وضع برای سیارات ، ماه و خورشید فرق می کند و این اجرام حرکاتی جداگانه در زمینه ی ثابت ستاره ها دارند .

تعریف کره ی سماوی

با توجه به مقدمه و با توجه به این که با نگاه به ستارگان نمی توانیم درک درستی از فاصله ی آنها داشته باشیم خوب است ستارگان را در فاصله ی یکسان از خودمان فرض کنیم و تصور کنیم که ستارگان بر پوسته ی داخلی یک کره ی توخالی با شعاع خیلی زیاد چسبیده اند (میخکوب شده اند) و زمین در مرکز این کره قرار دارد . این کره ی فرضی کره ی سماوی نامیده می شود .

کره آسمان

زمین به طور پیوسته از غرب به شرق در حال گردش است و در هر 23 ساعت و 56 دقیقه و 4 ثانیه یک دور حول محور چرخش زمین می گردد اما از آنجا که از نظر ناظر زمینی زمین ثابت است بنابراین به نظر می رسد که کره ی سماوی به همراه همه ی اجرام روی آن من جمله سیارات ، ماه و خورشید در هر 23 ساعت و 56 دقیقه و 4 ثانیه یک دور حول محور چرخش زمین در جهت شرق به غرب می گردد .

سیارات ، ماه و خورشید علاوه بر این حرکت به آهستگی در زمینه ی ثابت ستارگان حرکت می کنند که این حرکت ناشی از چرخش زمین به دور خورشید است بنابراین سیارات ، ماه و خورشید مکان ثابتی روی کره ی سماوی ندارند و با گذشت هر روز و هر ماه و هر سال تغییر محسوسی در وضعیت آنها نسبت به ستارگان به وجود می آید .

بر خلاف سیارات و ماه و خورشید ، هر ستاره روی کره ی سماوی مکان ثابت و مشخصی دارد و حتی با گذشت صدها سال نمی توان تغییر زیادی در وضعیت آنها مشاهده کرد .<-->

اجزای کره ی سماوی

اگر شعاع دایره ی استوای زمین را افزایش دهیم کره ی سماوی را در دایره ای قطع خواهد کرد که استوای سماوی نامیده می شود . به عبارتی دیگر فصل مشترک صفحه ی استوای زمین با کره ی سماوی ، استوای سماوی نامیده می شود .

اگر محور چرخش زمین به دور خودش را از دو طرف تا بینهایت امتداد دهیم کره ی سماوی را در دو نقطه قطع خواهد کرد . نقطه ی تقاطع شمالی را قطب شمال سماوی ( NCP ) و نقطه ی تقاطع جنوبی را قطب جنوب سماوی ( SCP ) می نامیم .

نقطه ای روی استوای سماوی وجود دارد که آن را نقطه ی اعتدال بهاری می نامند و با نماد # نشان می دهند . نصف النهار سماویی که از نقطه ی اعتدال بهاری عبور می کند نصف النهار مبدا سماوی نامیده می شود . هر نصف النهار سماوی نیم دایره ای است که از قطب شمال سماوی به قطب جنوب سماوی کشیده می شود .

سیستم مختصات بُعد - میل

حال که با اجزای کره ی سماوی آشنا شدیم باید بدانیم که چگونه با استفاده از این اجزا مختصات ستارگان را تعیین می کنند . سیستم مختصاتی که مکان ستارگان را روی کره ی سماوی نشان می دهد سیستم مختصات بُعد - میل نام دارد . در این سیستم مکان هر ستاره روی کره ی سماوی با استفاده از دو مولفه ی بُعد و میل نمایش داده می شود .

  • مولفه ی اول ، بُعد (right ascension) :
    بعد یک ستاره برابر است با فاصله ی زاویه ای نصف النهار ستاره و نصف النهار مبدا سماوی . بعد در سیستم بعد - میل مانند طول جغرافیایی در سیستم مختصات زمینی است با این تفاوت که بعد ، مقدار منفی ندارد بلکه باید در بازه ی 0 تا 360 درجه باشد و جهت اندازه گیری خلاف جهت چرخش کره ی سماوی است . برای مثال اگر بعد یک ستاره 30 درجه باشد باید از نصف النهار مبدا سماوی 30 درجه در خلاف جهت چرخش کره ی سماوی حرکت کنیم ا به نصف النهار ستاره برسیم . توجه داشته باشید که اگر 30 درجه در جهت چرخش کره ی سماوی حرکت می کردیم به بعد 330 درجه می رسیدیم که کاملا با بعد مورد نظر ما متفاوت است .
  • مولفه ی دوم ، میل (declination) :
    میل یک ستاره برابر است با فاصله ی زاویه ای ستاره با استوای سماوی . میل دقیقا مانند عرض جغرافیایی زمین است یعنی مجموعه مقادیر آن از 90 - تا 90 + است . مقادیر منفی نماینده ی میل ستارگان وقع در نیمکره ی جنوبی آسمان است و مقادیر مثبت نماینده ی میل ستارگان واقع در نیمکره ی شمالی آسمان است و صفر هم میل ستارگان واقع روی استوای سماوی است .




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: جمعه 22 آبان 1388 07:04 ب.ظ